- İçindekiler -
- Kamulaştırma Nedir?
- Kamulaştırma Kanunu
- Kamulaştırma Şerhi
- Devletleştirme Nedir?
- Kamulaştırma ve Devletleştirme Arasındaki Fark
- Acele Kamulaştırma
- Kamulaştırma Sınırı Nedir?
- Kamulaştırma Bedeli
- Kamulaştırma Bedelinin Mirasçılara Ödenmesi
- Tarla Kamulaştırma Bedeli
- 1. Derece Sit Alanı Kamulaştırma Bedelleri
- Kamulaştırmasız El Atma
- Kamulaştırmasız El Atma Yargıtay Kararları
- Kamulaştırma Nedir? (Örnek)
Kamulaştırma Süreci Nedir? Taşınmazınıza Devlet El Koyabilir mi?
Kamulaştırma; devlet veya kamu tüzel kişilerinin, kamu yararı gerekçesiyle, özel mülkiyete konu taşınmaz malları bedelini ödeyerek mülkiyetine geçirmesidir. Kamulaştırma işlemleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu çerçevesinde yürütülmektedir.
Bu makalede; kamulaştırma nedir, kamulaştırma şartları, kamu yararı kararı, acele kamulaştırma, kamulaştırma bedeli, kamulaştırmasız el atma, devletleştirme ile farkı gibi tüm konular detaylı şekilde ele alınmıştır.
1. Kamulaştırma Nedir?
Kamulaştırma; gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazların, kamu yararı amacıyla ve bedeli peşin ödenmek suretiyle devlet veya kamu tüzel kişileri adına tescil edilmesidir.
Kamulaştırma, mülkiyet hakkına ağır bir müdahale olduğundan, Anayasa’nın 46. maddesi ile sıkı şartlara bağlanmıştır.
Anayasa m. 46:
Devlet ve kamu tüzel kişileri, kamu yararının gerektirdiği hallerde, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, bedelini peşin ödemek şartıyla kamulaştırabilir.
2. Kamulaştırma Kanunu
Kamulaştırma işlemlerinin tamamı 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre yürütülür.
Kamulaştırma Şartları Nelerdir?
- Kamu yararı bulunmalıdır.
- Yetkili idare tarafından karar alınmalıdır.
- Taşınmaz özel mülkiyete konu olmalıdır.
- Bedel peşin veya taksitle ödenmelidir.
Kamulaştırmada Kamu Yararı Kararı Nasıl Verilir?
Kamu yararı kararı, kamulaştırma sürecinin en önemli aşamasıdır. Bu karar, yetkili idari makamlar tarafından alınır ve gerekçeli olmak zorundadır.
3. Kamulaştırma Şerhi
Kamulaştırma süreci başlatıldığında tapu kütüğüne kamulaştırma şerhi düşülür. Bu şerh, taşınmazın devrini ve tasarrufunu kısıtlar.
4. Devletleştirme Nedir?
Devletleştirme, özel mülkiyette bulunan kamu hizmeti niteliği taşıyan işletmelerin devlet mülkiyetine geçirilmesidir.
5. Kamulaştırma ve Devletleştirme Arasındaki Fark
- Kamulaştırma taşınmazlar için uygulanır.
- Devletleştirme işletmeler için söz konusudur.
- Kamulaştırma bireysel, devletleştirme sektöreldir.
6. Acele Kamulaştırma
Acele kamulaştırma, olağanüstü durumlarda mahkeme kararıyla taşınmaza derhal el konulmasını sağlar.
Kamulaştırma Kanunu m. 27:
Acele kamulaştırma, yurt savunması veya acelelik arz eden hallerde uygulanır.
7. Kamulaştırma Sınırı Nedir?
Kamulaştırma yalnızca kamu yararıyla sınırlı olup, gereksiz ve ölçüsüz kamulaştırma yapılamaz.
8. Kamulaştırma Bedeli
Kamulaştırma bedeli; taşınmazın rayiç değeri, niteliği, konumu ve getirisi dikkate alınarak bilirkişi tarafından belirlenir.
9. Kamulaştırma Bedelinin Mirasçılara Ödenmesi
Taşınmaz malikinin vefatı halinde, kamulaştırma bedeli mirasçılara payları oranında ödenir.
10. Tarla Kamulaştırma Bedeli
Tarla kamulaştırmalarında; toprağın verimliliği, sulama durumu ve ekim türü esas alınır.
11. 1. Derece Sit Alanı Kamulaştırma Bedelleri
Sit alanlarında yapı yasağı bulunduğundan, bedel tespitinde özel sınırlamalar dikkate alınır.
12. Kamulaştırmasız El Atma
İdarenin kamulaştırma yapmaksızın taşınmaza fiilen el koyması durumuna kamulaştırmasız el atma denir.
13. Kamulaştırmasız El Atma Yargıtay Kararları
Yargıtay HGK:
Kamulaştırmasız el atma mülkiyet hakkının ihlalidir ve bedel tazmini zorunludur.
14. Kamulaştırma Nedir? (Örnek)
Bir belediyenin yol yapımı için özel mülkiyete ait arsayı bedelini ödeyerek kendi adına tescil ettirmesi kamulaştırmaya örnektir.