SGK Primi Eksik Yatan İşçinin Hakları

SGK Primi Eksik Yatırılırsa Haklı Fesih Yapılabilir mi?

SGK prim gün sayısı veya prim matrahı eksik bildirilen işçi, İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca iş sözleşmesini derhal tek taraflı feshedebilir.

İşverenin işçiyi sigortasız çalıştırması kadar, sigorta prim günlerini eksik bildirmesi (örneğin tam zamanlı çalışan bir işçiyi kısmi süreli/part-time göstererek ayda 10-15 gün sigortalı yapması) veya prim matrahına esas kazancı eksik bildirmesi de emredici hukuk kurallarının ihlalidir. Sosyal güvenlik hakkı anayasal bir hak olup, primlerin eksik yatırılması işçinin gelecekteki emeklilik haklarını ve tazminat miktarını doğrudan zedeler. Yargıtay kararlarında bu durum, ücret ödeme borcunun eksik ifası kapsamında değerlendirilerek haklı fesih sebebi sayılmaktadır.

İhtarname Çekme Süreci ve Fesih İradesinin Bildirilmesi

Fesih iradesinin noter ihtarnamesi ile işverene bildirilmesi, hukuki emniyet ve ispat kolaylığı açısından kritik adımdır.

İşçi, SGK primlerinin eksik yatırıldığını tespit ettiğinde yapması gereken adımlar şunlardır:

• Noter İhtarnamesi Düzenlenmesi: İhtarname içeriğinde, işyerinde çalışılan tarihler, üstlenilen görev, SGK primlerinin hangi aylarda ve nasıl eksik bildirildiği somut olarak belirtilmelidir.
• Derhal Fesih Beyanı: İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca iş sözleşmesinin haklı nedenle derhal feshedildiği ve kıdem tazminatı ile ödenmeyen işçilik alacaklarının verilen süre içinde ödenmesi talep edilmelidir.
• İşin Bırakılması: İhtarname işverene ulaştığı veya tebliğ edildiği andan itibaren işçi işi bırakabilir. İhbar süresi tanıma veya işverenin onayını alma zorunluluğu yoktur.

SGK Prim Eksikliği ve 6 İş Günü Kuralı

SGK priminin eksik bildirilmesi süreklilik arz eden (temadi eden) bir ihlal olduğu için 6 iş günlük hak düşürücü süreye tabi değildir.

İş Kanunu’nun 26. maddesinde düzenlenen 6 iş günlük fesih süresi, bir defaya mahsus gerçekleşen ve sonlanan fiiller içindir. SGK prim eksikliği ise çalışanın sigorta dökümüne her ay olumsuz yansıyan ve düzeltilmediği sürece devam eden bir durumdur. Bu nedenle, işçi primlerinin eksik yatırıldığını aylar sonra fark etse dahi, ihlal sürdüğü müddetçe dilediği zaman haklı fesih hakkını kullanabilir.

Eksik Yatırılan SGK Primleri Nasıl Tamamlatılır? (Hizmet Tespit Davası)

İşçi, haklı fesih ile kıdem tazminatını talep etmenin yanı sıra İş Mahkemesinde "Hizmet Tespit Davası" açarak eksik primlerini geriye dönük tescil ettirebilir.

Hizmet Tespit Davası, kamu düzenine ilişkin olup SGK'nın da taraf/fer'i müdahil olduğu bir dava türünü oluşturur. Bu davada işçi; eksik bildirilen çalışma günlerini ve gerçek çalışma sürelerini tanık, vardiya çizelgeleri, giriş-çıkış kayıtları ve kurum yazışmaları ile kanıtlar. Davanın kazanılması halinde SGK, eksik primleri işverenden re'sen tahsil eder ve işçinin hizmet dökümüne ekler.

Hizmet Tespit Davasında Süre Sınırı Var mıdır?

Evet. Fesih hakkının aksine, Hizmet Tespit Davasının kendisi 5510 sayılı Kanun m. 86/9 uyarınca hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıllık hak düşürücü süreye tabidir. Bu süre mahkemece re'sen gözetilir. Bu nedenle işçinin, eksik bildirilen prim günlerini tespit ettirmek istiyorsa, bu süreyi kaçırmadan dava açması kritik önem taşır — haklı fesih hakkının süre sınırı olmaması, hizmet tespiti davasının da süresiz olduğu anlamına gelmez.

Eksik Prim Bildirimi ile Asgari Ücretten Gösterilme Arasındaki Farklar

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. SGK prim gün sayısı veya prim tutarı eksik yatırılan işçi haklı nedenle ayrılabilir mi?

Evet. SGK priminin hiç yatırılmaması, eksik bildirilmesi veya prim gün sayısının düşük gösterilmesi İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca haklı fesih hakkı verir.

2. SGK prim eksikliği nedeniyle istifa ederken noterden ihtarname çekmek şart mıdır?

Kanunen zorunlu olmasa da işverenin 'işe gelmedi' diyerek haksız tutanak tutmasını engellemek ve fesih gerekçesini resmileştirmek için noter ihtarnamesi şarttır.

3. Eksik yatırılan SGK primleri geçmişe dönük nasıl tamamlatılır?

İş mahkemesinde açılacak Hizmet Tespit Davası ile eksik bildirilen günler ve prim matrahları geriye dönük olarak tescil ettirilebilir.

4. Prim eksikliği nedeniyle yapılan fesihte ihbar süresi beklemek gerekir mi?

Hayır. Haklı fesih derhal hüküm doğurur. İşçi ihbar süresi beklemeksizin işi bırakabilir ve kıdem tazminatına hak kazanır.

5. SGK primlerinin eksik yatırıldığını öğrenen işçi ne kadar süre içinde fesih yapmalıdır?

SGK prim eksikliği temadi eden (süreklilik arz eden) bir ihlal olduğu için 6 iş günlük hak düşürücü süre işlemez. İhlal devam ettiği sürece her zaman fesih yapılabilir.

Sonuç

SGK prim gün sayısının veya matrahının eksik bildirilmesi, işçinin yalnızca bugünkü değil, gelecekteki emeklilik, işsizlik ödeneği ve iş kazası/hastalık haklarını da doğrudan etkileyen ciddi bir ihlaldir. 4857 sayılı İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca bu durum işçiye derhal ve süre sınırı olmaksızın haklı fesih imkânı tanır — ihlal devam ettiği sürece işçi, aylar hatta yıllar sonra dahi bu hakkını kullanabilir.

Ancak burada önemle vurgulanması gereken nokta, fesih hakkının süresiz olması ile eksik primlerin SGK kayıtlarına işlettirilmesi için açılacak Hizmet Tespit Davasının süresiz olması aynı şey değildir. Fesih hakkı ihlal sürdükçe her zaman kullanılabilirken, Hizmet Tespit Davası 5510 sayılı Kanun m. 86/9 uyarınca hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıllık hak düşürücü süreye tabidir ve bu süre mahkemece re'sen gözetilir. Bu ayrımın gözden kaçırılması, haklı bir talebin dahi süre nedeniyle reddedilmesine yol açabilir.

Sürecin doğru yönetilebilmesi için; ihtarnamenin zamanında ve usulüne uygun çekilmesi, dava türünün (Hizmet Tespit Davası mı, yoksa matrah eksikliğine ilişkin Sigorta Primine Esas Kazancın Tespiti Davası mı) doğru seçilmesi ve tanık, vardiya çizelgesi, giriş-çıkış kayıtları gibi delillerin süresi içinde toplanması büyük önem taşır.

Hak kaybına uğramamak ve sürecin doğru yönetilmesini sağlamak adına iş hukuku ve sosyal güvenlik hukuku alanında uzman profesyonellerden destek alınması tavsiye edilir.

SGK prim gün sayısı veya matrahının eksik bildirilmesi, haklı fesih süreci ve Hizmet Tespit Davası konularında Arıkan Avukatlık Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.