Dernekler, kazanç paylaşma amacı dışında en az 7 gerçek veya tüzel kişinin kurduğu, tam tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır. Genel kurul kararlarından taşınmaz alım satımına, vergilendirme muafiyetlerinden tasfiye süreçlerine kadar tüm işleyiş Türk Medeni Kanunu ve Dernekler Kanunu'na tabidir. Bünyelerinde sigortalı avukat istihdam etmeleri mümkündür ancak bu avukatların temsil yetkileri sadece dernek tüzel kişiliği ile sınırlıdır.
İçindekiler
- Dernek Nedir ve Hukuki Niteliği (Tüzel Kişiliği Var mıdır?)
- Hukuki Dayanak, Kategori ve Kuruluş Amacı
- Derneği Kimler Kurabilir ve Kimler Üye Olabilir?
- Dernek Kuruluş Süreci ve Gerekli Belgeler (Nasıl Kurulur?)
- Derneğin Hakları, Yükümlülükleri ve Sorumlulukları
- Mali Yapı: Sermaye, Gelir Elde Etme ve Vergilendirme Sistemi
- Kurumsal İşleyiş: Genel Kurul, Toplantılar ve Karar Alma Usulü
- Taşınmaz Alım Satımı ve Mal Varlığı Edinimi
- Derneklerin Birleşmesi ve Yapısal Değişiklikler
- Derneklerde Fesih, Tasfiye Süreci ve Sona Erme
- Dernekler Hukukunda Avukatlık Esasları ve Görev Sınırları
- Dernek Kurumsal Yapı Tabloları
- Sık Sorulan Sorular
Dernek Nedir ve Hukuki Niteliği (Tüzel Kişiliği Var mıdır?)
Dernek, kazanç paylaşma amacı dışında, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını ortaklaştırmak üzere kurdukları, bağımsız tüzel kişiliği olan topluluklardır.
Derneklerin en temel özelliği tüzel kişiliğe sahip olmalarıdır. Dernek, kendisini oluşturan üyelerden tamamen bağımsız bir hukuki varlıktır. Kendi adına haklar edinebilir, borçlar altına girebilir, sözleşme imzalayabilir ve mahkemelerde davacı veya davalı sıfatıyla taraf olabilir. Üyelerin değişmesi, derneğin tüzel kişiliğini veya devamlılığını etkilemez.
İlgili Kanun Maddesi:
TMK Madde 56 - Dernekler, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır.
Hukuka veya ahlâka aykırı amaçlarla dernek kurulamaz.
Hukuki Dayanak, Kategori ve Kuruluş Amacı
Derneklerin temel hukuki dayanağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu olup, özel hukuk tüzel kişileri kategorisinde yer alırlar.
Dernekler, Anayasa'nın "Dernek Kurma Hürriyeti" başlıklı 33. maddesinden güç alır.
- Kategori: Kişi topluluğu niteliğinde birer özel hukuk tüzel kişisidir. (Vakıflar mal topluluğu iken, dernekler kişi topluluğudur.)
- Kuruluş Amacı: Kanunlarla yasaklanmamış her türlü sosyal, kültürel, sportif, bilimsel veya mesleki amaçla kurulabilirler. Ancak derneğin amacı kesinlikle üyelerine kazanç paylaşımı (kâr dağıtımı) sağlamak olamaz.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709)
A. Dernek kurma hürriyeti — Madde 33 (Değişik: 3/10/2001-4709/12 md.)
Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir.
Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.
Dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.
Dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.
Dernekler, kanunun öngördüğü hallerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir. Ancak, millî güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa, kanunla bir merci, derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin kararı, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, bu idarî karar kendiliğinden yürürlükten kalkar.
Birinci fıkra hükmü, Silahlı Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve görevlerinin gerektirdiği ölçüde Devlet memurlarına kanunla sınırlamalar getirilmesine engel değildir.
Bu madde hükümleri vakıflarla ilgili olarak da uygulanır.
Derneği Kimler Kurabilir ve Kimler Üye Olabilir?
Fiil ehliyetine sahip olan her gerçek ve tüzel kişi, önceden izin almaksızın dernek kurma ve derneklere üye olma hakkına sahiptir.
- Kimler Kurabilir? Medeni hakları kullanma ehliyetine (18 yaşını doldurmuş, ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan) sahip herkes en az 7 kişi bir araya gelerek dernek kurabilir. Tüzel kişiler de (şirketler, diğer dernekler veya vakıflar) yönetim kurulu kararı alarak kurucu ortak olabilirler.
- Kimler Üye Olabilir? Kuruculuk şartlarını taşıyan herkes üye olabilir. Ancak TSK mensupları, hakimler, savcılar ve memurlar gibi kamu görevlilerinin derneklere üye olabilmesi kendi özel kanunlarındaki kısıtlamalara tabidir. Dernek, üyelik başvurusunu en geç 30 gün içinde karara bağlamak zorundadır.
İlgili Kanun Maddesi:
TMK Madde 63: "Hiç kimse, bir derneğe üye olmaya veya dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Her üye yazılı olarak bildirmek kaydıyla, dernekten çıkma hakkına sahiptir."
Madde 64 - Fiil ehliyetine sahip bulunan her gerçek kişi ile tüzel kişiler, derneklere üye olma hakkına sahiptir. Yazılı olarak yapılacak üyelik başvurusu, dernek yönetim kurulunca en çok otuz gün içinde karara bağlanır ve sonuç yazıyla başvuru sahibine bildirilir. Başvurusu kabul edilen üye, bu amaçla tutulacak deftere kaydedilir.
5253 sayılı Dernekler Kanunu Madde 3: "Fiil ehliyetine sahip bulunan her gerçek kişi ile tüzel kişiler, derneklere üye olma hakkına sahiptir... Ancak, Türk Silâhlı Kuvvetleri ve kolluk kuvvetleri mensupları ile kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri hakkında özel kanunlarında getirilen kısıtlamalar saklıdır."
(Ek fıkra: 27/12/2020-7262/12 md.) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya affa uğramış olsa bile; 7/2/2013 tarihli ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yer alan suçlar ile Türk Ceza Kanununda yer alan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti veya suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçlarından mahkûm olanlar derneklerin genel kurul dışındaki organlarında görev alamazlar. Dernek organlarına seçildikten sonra yukarıdaki suçlardan mahkûm olanların görevi sona erer. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı verildiği takdirde bu fıkra hükümleri uygulanmaz.
Onbeş yaşını bitiren ayırt etme gücüne sahip küçükler; toplumsal, ruhsal, ahlakî, bedensel ve zihinsel yetenekleri ile spor, eğitim ve öğretim haklarını, sosyal ve kültürel varlıklarını, aile yapısını ve özel yaşantılarını korumak ve geliştirmek amacıyla yasal temsilcilerinin yazılı izni ile çocuk dernekleri kurabilir veya kurulmuş çocuk derneklerine üye olabilirler.
Oniki yaşını bitiren küçükler yasal temsilcilerinin izni ile çocuk derneklerine üye olabilirler ancak yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar.
Çocuk derneklerine onsekiz yaşından büyükler kurucu veya üye olamazlar.
Dernek Kuruluş Süreci ve Gerekli Belgeler (Nasıl Kurulur?)
Dernek, kurucuların hazırladığı tüzük ve kuruluş bildirimini mülki idare amirliğine (Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü) teslim ettiği anda tüzel kişilik kazanır.
Türkiye'de dernek kurmak izin sistemine değil, bildirim sistemine tabidir. Önceden izin alınmaz.
Tüzük Hazırlığı: Derneğin adı, amacı, gelir kaynakları, üyelik koşulları, organları ve örgütü, geçici yönetim kurulunun yer aldığı detaylı bir dernek tüzüğü imzalanır.
Evrak Teslimi: Kuruluş bildirimi, tüzük, kira kontratı (veya tapu fotokopisi) ve tüzel kişi kurucular varsa buna dair kararlar İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü'ne verilir. Evrakların teslim edildiği tarihi itibariyle dernek hukuken kurulmuş sayılır.
- İnceleme: Mülki idare amirliği 60 gün içinde tüzüğü inceler. Kanuna aykırılık varsa giderilmesi istenir, bu istemin tebliğinden itibaren 30 gün içinde giderilmezse, savcılığa bildirim ve fesih süreci gündeme gelir.
İlgili Kanun Maddesi:
IV. Tüzel kişiliğin kazanılması — 1. Kazanma anı
Madde 59 - Dernekler, kuruluş bildirimini, dernek tüzüğünü ve gerekli belgeleri yerleşim yerinin bulunduğu yerin en büyük mülkî amirine verdikleri anda tüzel kişilik kazanırlar.
Kuruluş bildiriminin içeriği ve gerekli belgelerin nelerden ibaret olduğu, yönetmelikte gösterilir.
2. İnceleme
Madde 60 - Kuruluş bildirimi ve belgelerin doğruluğu ile dernek tüzüğü, en büyük mülkî amir tarafından altmış gün içinde dosya üzerinden incelenir.
Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve kurucuların hukukî durumlarında kanuna aykırılık veya noksanlık tespit edildiği takdirde bunların giderilmesi veya tamamlanması derhâl kuruculardan istenir. Bu istemin tebliğinden başlayarak otuz gün içinde belirtilen noksanlık tamamlanmaz ve kanuna aykırılık giderilmezse; en büyük mülkî amir, yetkili asliye hukuk mahkemesinde derneğin feshi konusunda dava açması için durumu Cumhuriyet savcılığına bildirir. Cumhuriyet savcısı mahkemeden derneğin faaliyetinin durdurulmasına karar verilmesini de isteyebilir.
Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve belgelerde kanuna aykırılık veya noksanlık bulunmaz ya da bu aykırılık veya noksanlık belirli sürede giderilmiş bulunursa; keyfiyet derhâl derneğe yazıyla bildirilir ve dernek, dernekler kütüğüne kaydedilir.
Derneğin Hakları, Yükümlülükleri ve Sorumlulukları
Dernekler, amaçlarını gerçekleştirmek için dava açma, mülk edinme haklarına sahipken; defter tutma, beyanname verme ve borçlardan mal varlığıyla sorumlu olma yükümlülükleri altındadır.
- Üyelerin ve Derneğin Hakları: Üyeler eşit haklara sahiptir; hiç kimse üye olmaya veya üye kalmaya zorlanamaz (istifa hakkı saklıdır). Dernek ise amaçları doğrultusunda uluslararası faaliyette bulunabilir, şube veya temsilcilik açabilir.
- Sorumluluklar: Derneklerin borçlarından dolayı birinci derece sorumluluk dernek tüzel kişiliğinin mal varlığına aittir. Yönetim kurulu üyeleri, görevlerini yaparken kusurlu davranışlarıyla derneğe verdikleri zararlardan şahsen sorumludurlar.
- Kısıtlamalar: Dernek, tüzükte yazılı amaç ve kanunun emredici hükümleriyle bağlıdır, organ kararları tüzüğe ve kanuna aykırı olamaz.
Mali Yapı: Sermaye, Gelir Elde Etme ve Vergilendirme Sistemi
Derneklerin kuruluşta asgari bir sermaye zorunluluğu yoktur; üye aidatları, bağışlar, iktisadi işletme gelirleri ve mal varlığı kazançları ile mali kaynak sağlarlar.
- Gelir Kaynakları: Üye giriş ve yıllık aidatları, kurumsal veya bireysel bağışlar, lokal veya kermes gelirleri.
- Mali Gelir Elde Etme (İktisadi İşletme): Dernekler kâr amacı gütmez ancak amaçlarını finanse etmek için ticari işletme (iktisadi işletme) kurabilirler. Örneğin bir spor derneğinin halı saha veya kafe işletmesi mali gelir sağlar. Oluşan kâr dernek bünyesinde kalır, üyelere dağıtılamaz.
- Vergi Tevkifatı (Stopaj) Yükümlülükleri: Derneklerin vergi hukukundan doğan sorumlulukları, dernekler mevzuatının ötesinde saf vergi mevzuatı kurallarına tabidir. Dernek tüzel kişiliği, bünyesinde çalıştırdığı personelin ücret ödemelerinde, mülk kiralamalarındaki kira ödemelerinde veya serbest meslek erbabından aldığı hizmetlerde (Gelir Vergisi Kanunu m. 94 uyarınca) vergi tevkifatı (stopaj) yapmak ve bu tutarları vergi dairesine beyan ederek ödemekle yükümlü tutulabilir. Stopaj doğuran işlemlerin kapsamı ve istisnaları her somut olayda vergi mevzuatına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
- Vergilendirme: Dernek tüzel kişiliği, kazanç paylaşma amacı gütmeyen yapısı gereği kural olarak kurumlar vergisi mükellefi değildir. Ancak derneğin tüzük amaçlarını finanse etmek üzere gerçekleştirdiği ticari, sınai ve zirai faaliyetler bir "iktisadi işletme" oluşmasına sebebiyet verirse; derneğin kendisi yine mükellef olmamakla birlikte, bu bağımsız iktisadi işletme kurumlar vergisine tabi tutulur.
Kurumsal İşleyiş: Genel Kurul, Toplantılar ve Karar Alma Usulü
Derneğin en yetkili karar organı tüm üyelerden oluşan Genel Kurul'dur; icra organı Yönetim Kurulu, denetim organı ise Denetim Kurulu'dur.
- Genel Kurul Toplantıları ve Süre Sınırları: Dernekler, tüzel kişilik kazandıkları tarihten itibaren altı ay içinde ilk genel kurul toplantılarını yapmak ve zorunlu organlarını oluşturmakla yükümlüdürler. İlk genel kurulun ardından, olağan genel kurul toplantılarının dernek tüzüğünde belirtilen aralıklarla yapılması zorunlu olup, bu süre hiçbir şekilde üç yılı geçemez.
- Organların İşleyişi ve Görev Süreleri: Genel kurul, derneğin en yetkili danışma ve karar organı olarak tüzel kişilik bünyesinde sürekli bir statüye sahiptir ve tüzükte öngörülen periyotlarla toplanır. Genel kurul tarafından seçilen yönetim ve denetim kurullarının görev süreleri dernek tüzüğü ile serbestçe düzenlenebilir; ancak yasal emredici üst sınır uyarınca bu kurulların görev süresi üç yılı aşamaz. Görev süresi dolan organların, tüzükte ve mevzuatta özenle düzenlenen seçim usullerine göre yenilenmesi yasal bir zorunluluktur.
- Karar Alma ve Nisap: Tüzükte aksine hüküm yoksa genel kurul, katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğuyla toplanır. Kararlar, toplantıya katılan üyelerin oy çokluğuyla alınır. Tüzük değişikliği ve derneğin feshi kararları ise ancak toplantıya katılan üyelerin üçte iki (2/3) çoğunluğuyla alınabilir.
İlgili Kanun Maddesi:
TMK Madde 62: "Dernekler, 60 ıncı maddenin son fıkrası gereğince yapılan yazılı bildirimi izleyen altı ay içinde ilk genel kurul toplantılarını yapmak ve zorunlu organlarını oluşturmakla yükümlüdürler."
TMK m. 74: "Genel kurul, derneğin tüzüğünde belirtilen zamanlarda olağan olarak toplanır. Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması zorunludur."
Taşınmaz Alım Satımı ve Mal Varlığı Edinimi
Dernekler genel kurullarının yetki vermesi üzerine yönetim kurulu kararıyla taşınmaz mal satın alabilir veya satabilirler. Edinilen taşınmazların, tapuya tescilinden itibaren bir ay içinde bildirilmesi emredicidir.
Uygulamadaki idari birim adları ve kurumsal teşkilatlanma yapıları zamanla değişebileceğinden, mevzuattaki yasal muhatap doğrudan yerleşim yerinin bulunduğu yerin en büyük mülki idare amiridir.
Bildirimlerin mülki idare amirliği merkezli olarak, güncel idari usullere göre yapılması yasal geçerlilik şartıdır.
İlgili Kanun Maddesi:
Dernekler Kanunu Madde 22: "Dernekler genel kurullarının yetki vermesi üzerine yönetim kurulu kararıyla taşınmaz mal satın alabilir veya taşınmaz mallarını satabilirler. Dernekler edindikleri taşınmazları, tapuya tescilinden itibaren bir ay içinde mülkî idare amirliğine bildirmekle yükümlüdürler."
Derneklerin Birleşmesi ve Yapısal Değişiklikler
İki veya daha fazla dernek, genel kurullarının alacağı 2/3 çoğunluktaki kararlarla yeni bir dernek çatısı altında birleşebilir veya biri diğerine katılabilir.
Derneklerin birleşmesi durumunda, tasfiye edilmeksizin tüm mal varlığı, hak ve yükümlülükler bütün halinde (külli halefiyet yoluyla) birleşilen veya yeni kurulan derneğe geçer. Birleşme işlemleri mülki idare amirliğine bildirilerek kütükte gerekli güncellemeler yapılır.
Derneklerde Fesih, Tasfiye Süreci ve Sona Erme
Dernekler, genel kurul kararıyla (iradi fesih), kendiliğinden dağılma (infisah) yoluyla veya mahkeme kararıyla (mahkemece fesih) sona erebilir.
- Teknik İnfisah (Kendiliğinden Sona Erme) Halleri: Derneklerin kendiliğinden sona erme durumları kanunda sınırlı (tahdidi) ve teknik olarak düzenlenmiş olup, kuramsal yorumlarla genişletilemez. TMK m. 87 uyarınca bir dernek; amacın gerçekleşmesinin imkansız hale gelmesi veya sürenin bitmesi durumlarında, ilk kuruluşta zorunlu organların zamanında oluşturulamaması veya borç ödemede acze düşülmesi halinde, yönetim kurulunun tüzüğe göre kurulmasına imkan kalmaması durumunda ya da olağan genel kurul toplantısının üst üste iki defa yapılamaması hallerinde kendiliğinden dağılmış (infisah etmiş) sayılır.
- Mal Varlığının Tasfiyesi ve Devir Esasları: Sona eren bir derneğin para, mal ve haklarının tasfiyesinde öncelikle kanun ve dernek tüzüğündeki özel hükümler tatbik edilir. Dernek tüzüğünde mal varlığının devrine ilişkin bir hüküm bulunmaması halinde, tasfiye sonucunda kalan tüm mal varlığı, derneğin amacına en yakın ve sona erdiği tarihte en fazla üyeye sahip derneğe veya mahkeme kararı doğrultusunda ilgili kurumlara devredilir. Bu süreç vakıf mal varlığı özgüleme sisteminden farklı olup, dernekler hukukunun kendine özgü tasfiye rejimi uyarınca yürütülür.
- Mahkeme Kararıyla Fesih: Derneğin amacının kanuna ve ahlaka aykırı hale gelmesi durumunda, Cumhuriyet savcısının veya bir ilgilinin istemiyle asliye hukuk mahkemesi derneğin feshine karar verebilir.
Dernekler Hukukunda Avukatlık Esasları ve Görev Sınırları
Hizmet Sözleşmesiyle Çalışma ve Adres Beyanı: Avukatların bir dernek bünyesinde hizmet sözleşmesi (maaşlı/sigortalı) kapsamında çalışması meslek hukukuna uygun bir modeldir. Bu modelde çalışan avukat, iş sözleşmesi çerçevesinde dernek tüzel kişiliğinin hukuki iş ve uyuşmazlıklarını yürütür. Avukatın dernek binasındaki odasını baro levhasına resmi işyeri adresi olarak kaydettirebilmesi süreci mutlak bir hak olmayıp; bağlı bulunulan baronun yönetim kurulunun takdirine, sunulan sözleşme şartlarına ve baro iç mevzuat uygulamalarına tabidir.
Temsil Sınırları ve İş Hukuku:
Mesleki Faaliyet ve Temsil Sınırları: Dernek bünyesinde sigortalı çalışan avukat ile dernek arasındaki ilişki özünde bir hizmet akdidir. İşçinin işverene karşı genel sadakat ve bağlılık yükümlülüğü çerçevesinde, avukatın mesaisini ve derneğin kurumsal kaynaklarını dernek dışı işlere hasretmesi iş hukuku yönünden değerlendirmeye tabi tutulabilir. Avukat, dernek tüzel kişiliğini temsil etmek üzere vekalet aldığından; dernek yöneticilerinin veya başkanının dernek tüzel kişiliği dışındaki şahsi davalarını ya da üçüncü kişilerin kişisel uyuşmazlıklarını bu kurumsal statü altında doğrudan takip edemez.
Hukuki Dayanak (Avukatlık Kanunu ve Meslek Kuralları):
- Avukatların bir dernek bünyesinde hizmet akdi ile çalışması, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 11. maddesindeki "bağımsız avukatlık" ilkesi ve 12. maddesindeki "avukatlıkla birleşebilen işler" çerçevesinde değerlendirilmektedir. Türkiye Barolar Birliği (TBB) düzenlemeleri uyarınca; bir tüzel kişilik bünyesinde ücret karşılığı çalışan avukatlar, mesleki faaliyetlerini yalnızca o tüzel kişiliğin hukuki menfaatleri doğrultusunda icra edebilirler.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu Madde 11: "Aylık, ücret, gündelik veya kesenek gibi ödemeler karşılığında görülen hiçbir hizmet ve görev, mahkeme başkanlığı ve üyeliği, hakemlik, tasfiye memurluğu, umumi mağazalarca verilen hakemlik, sendika ve kooperatif birliklerinin müşavirliği ve avukatlığı hariç olmak üzere avukatlıkla birleşemez."
4857 sayılı İş Kanunu Madde 25/II-e: "İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.."
Dernek Kurumsal Yapı Tabloları
Tablo 1: Dernek Organları ve Görev Süreleri
| Organ Adı | Niteliği | Seçim / Oluşum Usulü | Azami Görev Süresi |
|---|---|---|---|
| Genel Kurul | En yetkili karar ve denetim organıdır. | Tüm dernek üyelerinin katılımı. | Süresiz (Yılda veya 3 yılda bir toplanır). |
| Yönetim Kurulu | Derneğin yürütme ve temsil organıdır. | Genel kurulca seçilen en az 5 asıl üye. | Tüzüğe göre belirlenir (En fazla 3 yıl). |
| Denetim Kurulu | Derneğin iç denetim organıdır. | Genel kurulca seçilen en az 3 asıl üye. | Tüzüğe göre belirlenir (En fazla 3 yıl). |
Tablo 2: Dernekler Hukuku Karar ve Nisap Matrisi
| Alınacak Kararın Türü | Gerekli Toplantı Nisabı | Gerekli Karar Nisabı |
|---|---|---|
| Olağan Gündem Maddeleri | Üye tam sayısının salt çoğunluğu. | Toplantıya katılanların oy çokluğu. |
| Tüzük Değişikliği | Üye tam sayısının salt çoğunluğu. | Toplantıya katılanların 2/3 çoğunluğu. |
| Derneğin Feshi Kararı | Üye tam sayısının salt çoğunluğu. | Toplantıya katılanların 2/3 çoğunluğu. |
| Yönetim Kurulu Kararları | Yönetim kurulu üye tam sayısının salt çoğunluğu. | Katılanların oy çokluğu. |
Sık Sorulan Sorular
Derneğin tüzel kişiliği var mıdır, borçlardan kim sorumludur?
Evet, derneklerin bağımsız tüzel kişiliği vardır. Derneğin borçlarından dolayı birinci derece sorumluluk dernek tüzel kişiliğinin kendi mal varlığına aittir; üyeler şahsi mal varlıklarıyla sorumlu tutulamazlar.
Dernek kurmak için asgari bir sermaye ya da para gerekli midir?
Hayır. Dernekler hukuku mevzuatında dernek kurmak için vakıflarda olduğu gibi asgari bir kuruluş sermayesi veya mal varlığı tahsisi zorunluluğu bulunmamaktadır. En az 7 kurucu üyenin bulunması yeterlidir.
Dernek ticari faaliyet yapabilir mi, mali gelir elde edebilir mi?
Dernekler doğrudan kâr dağıtmak amacıyla ticari faaliyet yapamazlar. Ancak tüzüklerindeki amaçları gerçekleştirmek için kaynak yaratmak üzere iktisadi işletme kurabilirler. Bu işletmeden elde edilen kâr sadece dernek amaçları için kullanılır, üyelere paylaştırılamaz.
Dernek genel kurulunda kararlar nasıl alınır ve fesih nisabı nedir?
Olağan kararlar toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile alınır. Ancak dernek tüzüğünün değiştirilmesi veya derneğin feshedilmesi gibi kritik kararlar, toplantıda hazır bulunan üyelerin en az üçte iki (2/3) çoğunluğunun kabul oyu ile alınabilmektedir.
Dernek avukatı dernek başkanının şahsi davalarına bakabilir mi?
Hayır. Dernekte sigortalı (SGK'lı) çalışan avukat yalnızca dernek tüzel kişiliğinin hak ve menfaatlerini savunabilir. Dernek başkanının veya yönetim kurulu üyelerinin şahsi ticari, ailevi veya ceza davalarında vekillik üstlenemez.